Ở xứ sở mà “dân là gốc”, mỗi lần lãnh đạo cấp cao mở miệng vì dân thì dân lại phải… ngồi đếm xem có bao nhiêu tầng lớp trung gian đứng giữa mình và lá phiếu. Và lần này, Tổng bí thư Tô Lâm yêu cầu: “Nghiên cứu, bổ sung cơ cấu có đại biểu là người khuyết tật.” Nghe qua thì rất nhân văn, rất tiến bộ, rất… đúng tinh thần nghị quyết. Nhưng nghĩ kỹ, đó lại là một cú thở ra đậm mùi phản dân chủ.
Bởi vì, xin hỏi: Đại biểu Quốc hội là do ai chọn?
Nếu là do cử tri – thì người khuyết tật hay không khuyết tật, nam hay nữ, già hay trẻ, dân sẽ tự quyết. Không ai cần “bổ sung cơ cấu” cho ý chí của nhân dân cả.
Còn nếu phải cơ cấu, thì hóa ra Quốc hội không phải nơi phản ánh xã hội, mà là nơi lắp ráp xã hội theo bản thiết kế của Đảng.
Từ “cơ cấu” nghe rất vô hại, rất kỹ thuật, rất hành chính. Nhưng trong thực tế chính trị Việt Nam, đó là một bùa hộ mệnh: đã cơ cấu thì gần như không thể trượt. Ứng viên cơ cấu không đi tranh cử, mà đi… xác nhận. Lá phiếu của cử tri lúc ấy chỉ còn vai trò minh họa cho một quyết định đã được chốt từ trước.
Vậy thì xin đừng gọi đó là bầu cử.
Hãy gọi đúng tên: đảng cử, dân bầu cho có hình thức.
Châm biếm ở chỗ này: muốn “bảo vệ quyền đại diện của người khuyết tật”, nhưng lại tước đi quyền lựa chọn của toàn bộ cử tri. Nhân danh inclusivity (hòa nhập), nhưng thực chất là độc quyền quyết định ai được đại diện cho ai. Người khuyết tật đáng lẽ cần một xã hội bình đẳng để họ tự bước vào chính trường bằng năng lực và sự ủng hộ thật sự, thì nay lại bị biến thành… một ô trong bảng Excel cơ cấu nhân sự.
Dân chủ thật sự là khi người khuyết tật có thể ra tranh cử và thắng.
Còn dân chủ giả hiệu là khi người khuyết tật được “bố trí” để làm đẹp báo cáo.
Và nghịch lý lớn nhất: nếu Quốc hội thực sự là nơi thể hiện ý chí của đa số cử tri, thì mọi “cơ cấu” đều là thừa. Còn nếu cơ cấu là cần thiết, thì điều đó chỉ chứng minh một điều: nhân dân không được tin tưởng.
Thế nên, mỗi lần lãnh đạo nói về dân chủ, về đại diện, về nhân văn – mà vẫn giữ chặt từ khóa “cơ cấu”, thì không cần nghe thêm. Chỉ cần nhớ:
Ở đây, dân chủ không được thực hành – mà được sắp xếp.
Và Tô Lâm, dù nói bằng giọng mềm mỏng đến đâu, thì mỗi hơi thở chính trị vẫn phả ra một sự thật cũ kỹ:
Dân chủ ở Việt Nam không vận hành bằng lá phiếu, mà bằng danh sách đã duyệt.
To Lam’s statement reeks of anti-democratic and reactionary sentiment.
In a country where “the people are the foundation,” every time a high-ranking leader speaks for the people, the people have to… count how many layers of intermediaries stand between them and their vote. And this time, General Secretary To Lam requested: “Research and supplement the structure to include representatives with disabilities.” On the surface, it sounds very humane, very progressive, very… in line with the resolution’s spirit. But upon closer examination, it’s a statement heavily tainted with anti-democratic sentiment.
Because, let me ask: Who chooses the National Assembly representatives?
If it’s the voters – then disabled or not, male or female, old or young, the people will decide for themselves. No one needs to “supplement the structure” to reflect the will of the people.
And if it does need to be structured, then the National Assembly is not a place to reflect society, but a place to assemble society according to the Party’s blueprint.
The word “structure” sounds harmless, very technical, very administrative. But in the reality of Vietnamese politics, it’s a magic charm: once it’s been arranged, it’s almost impossible to fail. The arranged candidates don’t run for election; they just… confirm their candidacy. The voters’ ballots then only serve to illustrate a pre-determined decision.
So please don’t call it an election.
Let’s call it by its proper name: the party nominates, the people vote – a formality.
The irony lies here: wanting to “protect the representation rights of people with disabilities,” but stripping away the right of choice from all voters. In the name of inclusivity, but in reality, a monopoly on who represents whom. People with disabilities, who should ideally need an equal society to enter politics based on their abilities and genuine support, are instead turned into… a cell in an Excel spreadsheet for personnel arrangements.
True democracy is when people with disabilities can run for election and win.
Fake democracy is when people with disabilities are “arranged” to enhance the image of a political system.
And the biggest paradox: if the National Assembly truly represents the will of the majority of voters, then all “structures” are superfluous. But if structures are necessary, then that only proves one thing: the people are not trusted.
Therefore, every time leaders talk about democracy, representation, and humanism – while still clinging to the keyword “structures” – there’s no need to listen further. Just remember:
Here, democracy is not practiced – it’s arranged.
And To Lam, no matter how soft-spoken, each political breath he exhales still reveals an old truth:
Democracy in Vietnam doesn’t operate by ballots, but by approved lists.
