Trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, chính quyền cộng sản Cuba là một trong những đồng minh ồn ào và tích cực nhất của Hà Nội. Dưới sự lãnh đạo của Fidel Castro, Cuba không chỉ dừng lại ở những tuyên bố đoàn kết trên diễn đàn quốc tế, mà còn cung cấp viện trợ cụ thể: từ kỹ thuật, nông nghiệp, xây dựng, cho đến huấn luyện cán bộ chính trị cho miền Bắc Việt Nam.
Theo các tài liệu lịch sử, Cuba đã cử kỹ sư, cố vấn quân sự và viện trợ kinh tế trị giá hàng triệu đô la cho Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Các chuyên gia Cuba tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng, bao gồm những tuyến đường trọng yếu phục vụ cho hậu cần chiến tranh. Năm 1973, Fidel Castro đích thân đến thăm chiến trường Quảng Trị, tuyên bố sẵn sàng “đổ máu” vì Việt Nam.
Thế nhưng, đằng sau vỏ bọc “tình đoàn kết quốc tế” ấy là một thực tế nghiệt ngã: viện trợ của Cuba đã củng cố và duy trì một chế độ ở miền Bắc Việt Nam vốn không hướng tới dân chủ hay đa nguyên, mà trung thành tuyệt đối với mô hình độc đảng toàn trị kiểu Marx–Lenin. Khi chiến thắng vào năm 1975, chế độ này đã áp đặt hệ thống cai trị độc tài lên toàn bộ dân tộc Việt Nam — giải tán mọi lực lượng đối lập, tịch thu tài sản tư nhân, kiểm soát báo chí, và đưa hàng trăm ngàn người vào các trại “cải tạo”.
Từ ngày 30 tháng 4 năm 1975 cho tới hôm nay, gần nửa thế kỷ trôi qua, người dân Việt Nam chưa từng có một ngày thực sự được sống trong tự do chính trị. Những quyền cơ bản được ghi trong Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền — tự do ngôn luận, tự do hội họp, tự do lập hội, tự do tôn giáo — bị tước đoạt có hệ thống. Thay vì được giải phóng, nhân dân phải sống trong vòng kìm kẹp của kiểm duyệt, đàn áp và giám sát toàn diện.
Sự hỗ trợ của Cuba cho miền Bắc Việt Nam gắn liền với kết cục này. Bằng việc tăng cường sức mạnh quân sự và bộ máy chính trị của Hà Nội, Havana đã trở thành đồng phạm trong quá trình tước đoạt quyền tự do của người dân Việt Nam. Xét về đạo lý, đó không phải là hành động đoàn kết với nhân dân Việt Nam, mà là đoàn kết với những kẻ áp bức họ.
Ngày nay, cả Cuba và Việt Nam vẫn duy trì mô hình chính trị giống nhau: độc đảng, nhà nước kiểm soát toàn diện đời sống, và tầng lớp lãnh đạo cố thủ trong quyền lực. Sự tồn tại của họ phụ thuộc vào việc tiếp tục phủ nhận quyền tự do cơ bản của công dân.
Kết luận: Trong lịch sử Việt Nam, chính quyền cộng sản Cuba không để lại “ân” mà chỉ để lại “tội” — tội đồng lõa trong việc giúp duy trì và mở rộng một chế độ phản dân chủ, phản nhân quyền. Công lý đòi hỏi cả hai chế độ — ở Havana và Hà Nội — phải sụp đổ, để nhân dân Cuba và nhân dân Việt Nam giành lại quyền làm chủ, phẩm giá và tương lai của chính mình.
The Cuban Communist Government: Ally or Accomplice in the Vietnamese Tragedy?
During the Vietnam War, the Cuban communist government was one of Hanoi’s most vocal and active allies. Under Fidel Castro’s leadership, Cuba went beyond mere declarations of solidarity on international forums, providing concrete aid: from technology, agriculture, and construction, to training political cadres for North Vietnam.
According to historical documents, Cuba sent engineers, military advisors, and millions of dollars in economic aid to the Democratic Republic of Vietnam. Cuban experts participated in building infrastructure, including crucial roads serving wartime logistics. In 1973, Fidel Castro personally visited the Quang Tri battlefield, declaring his readiness to “shed blood” for Vietnam.
However, behind that facade of “international solidarity” lay a harsh reality: Cuban aid strengthened and maintained a regime in North Vietnam that was not oriented towards democracy or pluralism, but was absolutely loyal to the Marxist-Leninist model of a one-party totalitarian regime. Upon its victory in 1975, this regime imposed a dictatorial system of rule on the entire Vietnamese nation—dissolving all opposition forces, confiscating private property, controlling the press, and sending hundreds of thousands to “re-education” camps.
From April 30, 1975, to the present day, nearly half a century later, the Vietnamese people have never had a single day of true political freedom. The fundamental rights enshrined in the Universal Declaration of Human Rights—freedom of speech, freedom of assembly, freedom of association, freedom of religion—have been systematically suppressed. Instead of liberation, the people had to live under the grip of censorship, repression, and total surveillance.
Cuba’s support for North Vietnam was linked to this outcome. By strengthening Hanoi’s military power and political apparatus, Havana became an accomplice in the deprivation of the Vietnamese people’s freedom. From an ethical standpoint, this was not an act of solidarity with the Vietnamese people, but with their oppressors.
Today, both Cuba and Vietnam maintain the same political model: a one-party system, total state control over life, and a leadership entrenched in power. Their existence depends on the continued denial of fundamental citizens’ freedoms.
Conclusion: In Vietnamese history, the Cuban communist regime left behind no “favor” but only “crime”—the crime of complicity in helping maintain and expand an anti-democratic, anti-human rights regime. Justice demands the collapse of both regimes—in Havana and Hanoi—so that the Cuban and Vietnamese people can reclaim their sovereignty, dignity, and future.
